"Enter"a basıp içeriğe geçin

Yüklemin Yerine Göre Cümleler

Yüklemin yerine göre cümleler konusunu üç başlık altında incelemek mümkündür. Türkçenin yapısında yüklem genelde sonda bulunur. Türkçenin doğal söz diziminde, özne başta, nesne ve tümleçler ortada, yüklem ise sonda yer alır.Her ne kadar bu durum alışkın olduğumuz bir durum olsa da bazen yüklemler cümlenin başında veya ortasında da bulunabilir. Bu durum herhangi bir anlatım bozukluğuna yol açmaz. Bazen cümledeki vurguyu arttırabilmek için de yüklemin yeri değiştirebilir.

Yüklemin yerine göre cümleler kurallı, devrik ve eksiltili cümleler olmak üzere üçe ayrılır. Kurallı cümleler genelde resmi yazışmalarda, kompozisyonlarda ve düz yazılarda kullanılırken, devrik cümle daha çok şiirlerde kullanılır.

Kurallı Cümle (Yüklemin Yerine Göre Cümleler)

Yüklemi sonda bulunan cümleler kurallı cümlelerdir.

  • Ahmet, bugun bize gelecek.
  • Ablam Ankara’ya gider gitmez bizi aradı.
  • Bugün dinlediğim şarkılar beni geçmişe götürdü.
  • Atıf ile birlikte maça gittik.
  • Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı ve sevgiyle anıyoruz.

DİKKAT: Kurallı cümlelerde birden fazla yüklem bulunabilir. Bunlar iki ayrı cümle oluşturur. Bunlardan birine temel, birine yan cümle denir. Yüklemlerden biri cümlenin ortasında olsa da bu yüklem yan cümleye ait olduğu için devrik değil kurallı cümle kabul edilir.

  • Telefonunu ”aldı” ve evden hemen ”çıktı.”
  • Kitabını ”açtı” ve derse ”katıldı.”

DİKKAT: Yüklemler ile fiilimsiler birbirleriyle karıştırılmamalıdır. Fiilimsiler cümlenin başında ya da ortasında olabilir. Ancak yüklem sonda ise cümle, kurallı cümledir.

  • Bana sinirlenmesine anlam veremedim.
  • Kapından çıkar çıkmaz ona koştu.

Devrik Cümle (Kuralsız Cümle)

Yüklemi cümlenin sonunda olmayan cümlelerdir. Yüklem cümlenin sonu hariç herhangi bir yerinde olabilir.

  • Bir güzellik doğuyor yüreğime şiirden.
  • Takımının performansı karşısında şok olmuştu kaptan.
  • Gülme komşuna, gelir başına.
  • Eskiden insanlar daha çok ”severmiş” birbirini.

Eksiltili Cümle

Yargının okuyucuya bırakıldığı yüklemi olmayan cümlelerdir. Eksiltili cümlelerin sonuna nokta değil üç nokta konur. Kesik cümle adıyla da bilinir.

  • Evden işe, işten eve…
  • Bir elimde kağıt, diğerinde kalem…
  • Kır atın yanında duran, ya huyundan ya suyundan…

Bazı cümlelerde yüklem düşmüştür. Bu cümlelerde ekslltili cümle oalrak kabul edilir.

  • Ben Ankaralıyım
    Ben de…

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir