"Enter"a basıp içeriğe geçin

Yazım Kuralları Konu Anlatımı

Yazım kuralları belki de Türkçenin en zorlu konularından biridir. Dilimizi güzel kullanmak, söylemek istediklerimizi daha iyi anlatabilmek için yazım kurallarını bilmemiz gerekmektedir. Bu, bize sadece gireceğimiz sınavlarda değil, günlük hayatta da kolaylık sağlayacaktır. Yazım kuralları konu anlatımı sayesinde bu zorluğun üstesinden geleceksiniz.

Yazım kuralları bir dildeki yazı ve söyleyişteki farklılıkların önüne geçilmesi için ortaya konulan kurallardır. 1928’de kabul edilen yeni Türk alfabesi, söyleyişe bağlı bir yazım düzenini esas aldığından, yazım kurallarımız bir türlü tam oturamamış ve birçok sıkıntıyla karşı karşıya kalmıştır.

Yazım kurallarından birçoğu aslında anlama ve telâffuza bağlıdır. Anlam ve telâffuz; akla, mantığa, geleneğe, çoğunluğa uyduğu takdirde kolaylıkla anlaşılacak bir durumdur. Türkçe zaten yazıldığı gibi okunan ve okunduğu gibi yazılan bir dil olduğu için – Türkçenin yazımı kolayca halledilecektir.

Bir dönem ayrı yazılan sözcükler birleşik hale getirilmiş, bitişik yazılan bazı kelimeler ayrılmıştır. Bazı sözcüklerin ve bazı eklerinin yazımı değiştirilmiştir. Biz de tüm bu karışıklığın önüne geçen Yazım kuralları konu anlatımı rehberimizi TDK’yı baz alarak sizler için hazırladık.

Yazım kuralları konu anlatımı bölümünü 5 ana başlık altında işleyeceğiz. Ayrıca yazımı karıştırlan sözcükleri de bu konu anlatımında işleyeceğiz. Konuların üzerine tıklayarak çalışmak istediğiniz konulara ulaşabilirsiniz.

Yazım Kuralları Konu Anlatımı Konu Başlıkları

Büyük Harflerin Kullanımı

Yazım kuralları konu anlatımı bölümünde ilk anlatacağımız yer büyük harflerin kullanımıdır. Türkçede en çok dikkat edilmesi gereken bir konulardan biridir. Kullanım alanı da oldukça büyük olduğu için en fazla karıştırılan bir alandır. Yazım yanlışlarından kaçınmak için büyük harflerin kullanımına dikkat etmemiz gerekir.

Alfabemizde her harfin hem büyük hem de küçük şekli bulınmaktadır. Yazı yazarken genelde küçük harfleri kullanırken. Bazı durumlarda büyük harfleri kullanırız. Tabi bunlar arasında okunuş farkı olmasa da yazılış farkları bulunmaktadır. Büyük harflerin kullanımı konusuna dair tüm bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

yazım kuralları tyt

Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

1- Cümleler Büyük Harfle Başlar.

Akacak kan damarda durmaz.
Akıl yaşta değil, baştadır.
Cümleler büyük harfle başlar.
Öğretmenimiz bugün derse gelmedi.
Sakla samanı, gelir zamanı.

2- Cümle içinde başkasından aktarılan ve tırnak içine alınan cümleler büyük harfle başlar.

Atatürk “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” diyor.
 Hakan Bey: “Bugün mutlaka oraya gitmeliyiz.” dedi.
Babam, ablama “Torunumu da al bugün bize gel.” dedi.

3- İki noktadan sonra yazılan cümleler büyük harfle başlar. Fakar iki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler varsa bu örnekler büyük harfle başlamaz, küçük harfle yazılamaya devam edilir.

Orhun Kitabesi’nde Türk hakanı şöyle diyor: Türk Tanrısı, Türk milleti yok olmasın diye atalarımı gönderdi ve beni gönderdi.
Pastanede neler yokki: pastalar, börekler, poğaçalar, şekerler, çikolatalar

4- Dizeler genellikle büyük harfle başlar.

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
O benim milletimin yıldızıdır parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir ancak.

5- Özel isimler büyük harfle başlar.

Ali, Meltem, Mehmet, Meral, Yasemin, Uğur, Hasan, Hüseyin, Mehmet

6- Takma isimler de büyük harfle başlar.

Avni (Fatih Sultan Mehmet),
Demirtaş (Ziya Gökalp),
Server Bedi (Peyami Safa),
İrfan Kudret (Cahit Sıtkı Tarancı),
Mehmet Ali Sel (Orhan Veli Kanık),
Muhibbi (Kanuni Sultan Süleyman)

7- Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe adları büyük harfle başlar.

Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk,
Kaymakam Erol Bey,
Genç Osman,
Deli İbrahim,
Avcı Mehmet,
Nişancı Mehmet Paşa
güncel yazım kuralları

8- Hayvanlara verilen özel adlar da büyük harfle başlar.

Tekir,Gofret,Karabaş,Maviş,Sarıkız
Yabancı birini gören Karabaş havlamaya başladı.

9- Akrabalık bildiren sözcükler büyük harfle başlamaz. Fakat bir lakap veya ünvan olarak isimden önce kullanıldığında büyük harfle başlar.

Tülay abla, Ayşe teyze, Fatma nine, Burcu abla, Nesrin teyze, Nilgün hala
Nene Hatun, Baba Gündüz, Dayı Kemal, Hala Sultan, Müslüm Baba,

10- Resmî yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler de büyük harfle başlar.

Sayın Vekil
Sayın Başkan,
Sayın Vali,
Sevgili Öğrenciler,
Değerli Kardeşim

11- Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle başlar.

Uzak Doğu’dan gelen heyeti Vali dün kabul etti.

12- Millet, boy, oymak adları büyük harfle başlar.

Alman, Arap, İngiliz, Japon, Rus, Türk; Kazak, Kırgız, Oğuz, Özbek, Tatar
Beni Türk hekimlerine emanet ediniz.

13- Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar.

Türkçe, Almanca, İngilizce, Rusça, Arapça; Oğuzca, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Tatarca,

14- Devlet adları büyük harfle başlar.

Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Kırım Özerk Cumhuriyeti

15- Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar büyük harfle başlar.

Tanrı, Allah, İlah, Cebrail, Zeus, Osiris, Kibele

Dikkat: Tanrı, İlah, Allah kelimeleri özel isim olarak kullanılmadıklarında küçük harfle başlar.

Eski Yunan tanrıları, müzik dünyasının ilahı.

16- Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar.

Merkür, Neptün, Satürn, Mars, Dünya, Venüs; Halley

Dikkat: Dünya, güneş, ay sözcükleri gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar.

Bugün de dünyamı güzelleştirdin.

17- Yer, millet ve kişi adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel adlar büyük harfle başlar.

Antep fıstığı, Brüksel lahanası, Hindistan cevizi, İngiliz anahtarı, Japon gülü, Maraş dondurması, Latin alfabesi, Van kedisi

18- Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözcükler büyük harfle başlar.

Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik
Ünlü oyuncu Müslüman oldu.

19- Yer adlarında ilk addan sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci adlar büyük harfle başlar.

Ağrı Dağı, Çoruh Nehri, İstanbul Boğazı, Süveyş Kanalı, Avrupa Yakası, Van Gölü, Ankara Kalesi,

20- Tabela, levha ve levha niteliğindeki yazılarda geçen kelimeler büyük harfle başlar.

Giriş, Çıkış, Müdür, Vezne, Başkan, Doktor, Otobüs Durağı, Dolmuş Du­rağı, Şehirler Arası Telefon, 3. Kat, 4. Sınıf, 1. Blok

21- Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Malzeme Ofisi, Atatürk Orman Çiftliği, Hurin Yavuzalp Lisesi
Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920 tarihinde açılmıştır.

22- Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin her sözcüğü büyük harfle başlar.

Sinekli Bakkal, Varlık, Resmî Gazete, Leyla ile Mecnun, Saraydan Kız Kaçırma, Nutuk, Safahat, Kendi Gök Kubbemiz
Sinekli Bakkal, Halide Edip Adıvar’ın en önemli eserlerindendir.

23- Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.

29 Ekim günü, 23 Nisan 1920, 2 Aralık…
12 Ekim 1991’de doğdum.

Dikkat: Belirli bir tarihi belirtmeyen ay ve gün adlan küçük harfle başlar.

KPSS eylül ayında yapılacakmış.
Okullar genellikle eylülün ikinci haftasında öğretime başlar.

24- Çağ, dönem ve tarihî olay adları büyük harfle başlar.

Cilâlı Taş Devri, İlk Çağ, Millî Mücadele, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı
yazım kuralları pdf

Sayıların Yazımı

Sayıların yazımı konusu, yazım kuralları konu anlatımı bölümündeki bir diğer konudur. Büyük harflerin kullanımı gibi sayıların yazımı da dikkat edilmesi gereken bir bölümdür. Gelin şimdi sayıların cümle içinde nasıl yazıldıklarını görelim.

1- Sayılar metin içerisinde yazıyla yazılır.

Yaş otuz beş, yolun yarısı eder.
Üç ay sonra Ankara’ya gideceğim.

2- Saat, para tutarı, ölçü ve istatistiksel verilere ilişkin sayılar rakamla yazılır.

17.30’da, 150 kilometre, 15 metre kumaş, 1.500.000 lira
Marketten 5 kg çilek aldık.

3- Rakamla yazılmış bir sayıya gelen ekler, kesme işareti ile ayrılır. Sayılara gelen ekler ses uyumuna göre şekillenir.

1987’de, 1893’ten beri, 12’ye çeyrek var.
TBMM 23 Nisan 1920’de açıldı.

4- Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir.

saat dokuzu beş geçe, saat yediye çeyrek kala,
Ahmet yediye çeyrek kala yanıma geldi.

Dikkat: Saat gösterilirken dakika bölümünün ikisi de sıfırlı ise (13.00 gibi) gelen ek saatin okunuşuna göre yazılır: 16.00’da, 17.00’de.

5- Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.

yedi yüz elli sekiz, üç yüz altmış bir
Bir yıl üç yüz altmış beş gündür.

6- Senet, çek vb. ticari belgelerde kullanılan sayılar bitişik yazılır. Bitişik yazılmasının sebebi belgenin üzerinde sonradan değişiklik veya ekleme yapılmasını önlemektir.

altıyüzellibeşTL, yirmibirTLotuzbeşKr

7- Dört veya daha çok basamaklı sayıların kolay okunabilmesi amacıyla
içinde geçen bin, milyon, milyar ve trilyon sözleri harfle yazılabilir.

1 milyar 500 milyon kişi
3 bin 255 fidan
8 milyar 412 milyon lira

8- Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz.

%25, ‰50

9- Sayılarda kesirler virgülle ayrılır.

15,2 (15 tam, onda 2); 5,26 (5 tam, yüzde 26),  4,56; 15,2

10- Sıra sayıları ekle gösterildiklerinde rakamdan sonra, sa­dece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konulmaz.

8.’inci değil 8’inci, 2.’nci değil 2’nci

11- Sıra sayıları yazıyla ve rakamla gösterilebilir. Rakamla gösteril­mesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır.

15., 56., XX.; 15’inci, 56’ncı, XX’nci

12- Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve aralarına nokta konur.

4.567,
326.197,
49.750.812,
28.434.250.310
yazım kuralları tdk

Birleşik Kelimelerin Yazımı

Yazım kuralları konu anlatımı rehberinde bir diğer başlığımız birleşik kelimelerin yazımı. Belirtisiz isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, birleşik fiiller, ikilemeler, kısaltma grupları ve kalıplaşmış çe­kimli fiillerden oluşan ifadeler yeni bir kavramı karşıladıklarında birleşik kelime olurlar. Birleşik kelimeler belirli kurallar çerçevesinde bitişik veya ayrı olarak yazılır. Bu yazımızda bitişik ve ayrı yazılan tüm birleşik kelimeleri örneklerle birlikte açıklayalım.

Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler

1- Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır.

biri+biribirbiri
pazar+ertesipazartesi
ne+içinniçin
kayın+anakaynana
kayın+atakaynata
sütlü+aşsütlaç

2- Bazı kelimeler etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak yardımcı eylemleriyle birleşirken ses düşmesine veya ses türemesine uğrayarak bitişik yazılan birleşik kelimeler oluşturur. Bu kelimeler Arapça kökenli olup orijinali tek hecelidir.

emir+etmekemretmek
kayıp+olmakkaybolmak
his+etmekhissetmek
red+etmekreddetmek
hal+etmekhalletmek

3- Kelimelerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında anlam değişmesine uğradığında bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır.

sarı+kuyruksarıkuyruk (balık)
aslan+ağzıaslanağzı (bitki)
balık+sırtıbalıksırtı ( desen)
ali+nazikalinazik (kebap)
dokuz+taşdokuztaş (oyun)
it+dirseğiitdirseği (hastalık)

4- “-a, -e, -ı, -i, -u, -ü” zarf-fiil ekleriyle “bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek, görmek, yazmak” eylemleriyle yapılan fiiller bitişik yazılır.

düş+e+yazmakdüşeyazmak
sal+ı+vermeksalıvermek
sev+e+bilmeksevebilmek
düş+ü+bilmekdüşünebilmek

5- Bir veya iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış birleşik keli­meler bitişik yazılır.

al+benialbeni
ateş+kesateşkes
gel+berigelberi
yap+bozyapboz
çek+yatçekyat

6- İkinci kelimesi sifat-fiil ekleri alarak“-an / -en, -r / -ar / -er / -ır / -ir, -maz / -mez, -mış / -miş” kalıplaşan birleşik sözcükler bitişik yazılır.

çöp+çatançöpçatan
barış+severbarışsever
altı+patlaraltıpatlar
dalga+kırandalgakıran

alaybozan, cankurtaran, demirkapan, gökdelen, yelkesen;altıpatlar, barışsever, basınçölçer, pürüzalır; baştanımaz, değerbilmez, etyemez, hacıyatmaz, kadirbilmez, karıncaezmez, kuşkonmaz, külyutmaz, tanrıtanımaz, varyemez; çokbilmiş, güngörmüş.

7. İkinci kelimesi -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -tü) kalıplaşmış belirli geçmiş zaman ekleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır.

çıt+kırıldımçıtkırıldım
miras+yedimirasyedi
imam+bayıldıimambayıldı
gece+kondugecekondu

albastı, ciğerdeldi, dalbastı, fırdöndü, , gündöndü, hünkârbeğendi, , karyağdı, külbastı, papazkaçtı, serdengeçti, şıpsevdi, zıpçıktı.

8. Her iki kelimesi de -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -tü) belirli geçmiş zaman veya -r /-ar /-er geniş zaman eklerini almış ve kalıplaşmış bulunan birleşik kelimeler bitişik yazı­lır.

biçer+döverbiçerdö­ver
yanar+döneryanardö­ner
okur+yazarokuryazar
konar+göçerkonargöçer

 dedikodu, kaptıkaçtı, oldubitti, uçtuuçtubiçerbağlar, göçerkonar, kazaratar, uyurgezer, yüzergezer vb.

9. Birleşik kelimelerin yazımı somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılması.

ayak+altıayakaltı
göz+altıgözaltı
olağan+üstüolağanüstü
suç+üstüsuçüstü
birleşik kelimelerin yazımı

 bilinçaltı, (gözetim), şuuraltı; akşamüstü, ayaküstü, bayra­müstü, gerçeküstü, ikindiüstü, öğleüstü, öğleüzeri, yüzüstü; akşamüzeri, ayaküzeri

10. İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları, soyadları ve lakaplar bitişik yazılır.

Yirmi+sekizYirmisekiz Çelebi Mehmet
Gül+serenGülseren
Abası+yanıkAbasıyanık
Gün+tekinGüntekin
Alp+erAlper

 Birol, Gülnihal, Şenol, Varol; Adıvar, Atatürk, Gökalp, İnönü, Karaosmanoğlu, Tanpınar, Yurdakul; Boynueğri Mehmet Paşa, Tepedelenli Ali Paşa, Yedisekiz Hasan Paşa

11. Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır.

 güneybatı, güney­doğu, kuzeybatı, kuzeydoğu

12. Dilimizde her iki ögesi de asıl anlamını koru­duğu hâlde yaygın bir biçimde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan keli­meler de vardır.

baş+hekimbaşhekim
baş+kentbaşkent
bin+başıbinbaşı
aşçı+başıaşçıbaşı
bir+takımbirtakım
hiç+birhiçbir
ders+hanedershane
kahve+evikahveevi
Misak+ı+MilliMisakımillî
herc+ü+merçhercümerç

a. Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları: başağırlık, başbakan, başbayan, başçavuş, başeser, başfiyat, başhemşire, başkahraman, başkomutan, başköşe, başmüfettiş, başöğretmen, baş­parmak, başpehlivan, başrol, başsavcı, başyazar

b. Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları: , çarkçıbaşı, çeribaşı, ele­başı, mehterbaşı, onbaşı, ustabaşı, yüzbaşı

c. Ağa, baba, bey, efendi, hanım, nine sözlerle kurulan birleşik kelime­ler: ağababa, ağabey, beyefendi, efendibaba, hanımanne, hanımefendi, hacıağa, kadınnine, paşababa

ç. Biraz, birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, herhangi, hiç­biri belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak biti­şik yazılır.

13. Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik ya­zılır.

polis+evipolisevi
öğretmen+eviöğretmenevi
ordu+eviorduevi
konuk+evikonukevi
huzur+evihuzurevi
gözlem+evigözlemevi
doğum+evidoğumevi
basım+evibasımevi
bakım+evibakımevi
yayın+eviyayınevi

14. Hane, name, zade kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelime­ler bitişik yazılır: çayhane, kahvehane, yazıhane; beyanname, kanunname, se­yahatname, siyasetname; amcazade, dayızade, teyzezade vb.

15. -zede ile oluşturulmuş birleşik kelimeler bitişik yazılır:depremzede, afetzede, selzede, kazazede

16. Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır: İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim Kurulu, Açıköğretim Fakültesi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi vb.

17. Renk adlarıyla kurulan bitki, hayvan veya hastalık adları bitişik yazılır: akağaç, alacamenekşe, karadut, sarıçiçek; alabalık, beyazsinek, bozayı; aksu, akbasma, mavihastalık, maviküf vb.

yazım kuralları konu anlatımı kpss

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Birleşik kelimelerin yazımı konusunda bir de ayrı yazılan birleşik kelimeler bölümü bulunmaktadır. Gelin bu konuyu da detaylandıralım.

1- “Etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak” yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

alt etmek, arz etmek, azat etmek, dans etmek, el etmek, göç etmek, ilan etmek, kabul etmek, kul etmek, kul olmak, not etmek, oyun etmek, söz etmek, terk etmek, var ol­mak, yok etmek, yok olmak

2- Birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

a. Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulanlar:

ada balığı, ateş balığı, dil balığı, fulya balığı, kedi balığı, kılıç balığı, köpek balığı, ton balığı, yılan balığı; acı balık, bıyıklı balık, dikenli balık vb.

ardıç kuşu, arı kuşu, çalı kuşu, deve kuşu, muhabbet kuşu, saka kuşu, tarla kuşu, yağmur kuşu; alıcı kuş, boğmaklı kuş, makaralı kuş vb.

ağustos böceği, ateş böceği, cırcır böceği, hamam böceği, ipek böceği, uçuç böceği, uğur böceği; ağılı bö­cek, çalgıcı böcek, sümüklü böcek vb.

at sineği, et sineği, meyve sineği, sığır sineği, su sineği, uyuz sineği vb.

b. Bitki türlerinden birinin adıyla kurulanlar:

ayrık otu, beşparmak otu, çörek otu, eğrelti otu, güzelavrat otu, kelebek otu, ökse otu, pisipisi otu, taşkıran otu, yüksük otu; acı ot, sütlü ot vb.

ateş çiçeği, çuha çiçeği, güzelhatun çiçeği, ipek çiçeği, küpe çiçeği, lavanta çiçeği, mum çiçeği, yayla çiçeği, yıldız çiçeği; ölmez çiçek vb.

avize ağacı, ban ağacı, dantel ağacı, kâğıt ağacı, mantar ağacı, öd ağacı, pelesenk ağacı, tespih ağacı vb.

altın kökü, eğir kökü, helvacı kökü, meyan kökü; ek kök, saçak kök, yumru kök

DİKKAT: Çiçek dışında anlamlar taşıyan baklaçiçeği (renk), narçi­çeği (renk), suçiçeği (hastalık); ot dışında anlamlar taşıyan ağızotu (barut), sıçanotu (arsenik); ses düşmesine uğramış olan çöreotu ve yazımı gelenekleşmiş olan semizotudereotu bitişik yazılır.

3- “-r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en” sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

bakar kör, çalar saat, döner sermaye, güler yüz, koşar adım, yazar kasa, çıkmaz sokak, görünmez kaza, tükenmez kalem, uçan daire

4- Yer adlarında kullanılan “batı, doğu, güney, kuzey, güneybatı, güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, aşağı, yukarı, orta, iç, yakın, uzak” kelimeleri ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

Batı Trakya, Doğu Anadolu, Güney Kutbu, Kuzey Amerika, Güneydoğu Anadolu, Aşağı Ayrancı, Orta Asya, İç Anadolu, Yakın Doğu, Uzak Doğu

5- “Dış, iç, sıra” sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

çağ dışı, sıra dışı, yasa dışı, ceviz içi, hafta içi, yurt içi, aklı sıra, ardı sıra, peşi sıra, yanı sıra

6- İyi dilek, karşılama ve uğurlama sözleri ayrı yazılır.

ÖRNEKLER

hoşça kal, sağ ol, hoş geldin, güle güle, Allah’a ısmarladık, hoş bulduk

DİKKAT: “Günaydın, başsağlığı” sözleri istisnadır.

kısaltmaların yazımı

Kısaltmaların Yazımı

Yazım kuralları konu anlatımı rehberimizi kısaltmaların yazımı ile devam ediyor.

Kısaltma; bir kelimenin, terimin veya özel adın, içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve simgeleştirilmesidir. Kısaltmaların yazımı konu anlatımımız ile yanlış yapmayı unutacaksınız!

1- Özel isimlerin kısaltması büyük harfle başlar ve sonuna nokta konur.

Alb. (albay), Prof. (profesör), Cad. (cadde)

2- Noktalı kısaltmalara ek getirilecekse kelimenin okunuşu esas alınır. Ek, noktanın yanına yazılır.

Alb.dan, Prof.ün, yy.ın

3- Birkaç sözcükten oluşan kurum, kuruluş adları, her sözcüğünün ilk harfi alınarak kısaltılır ve her harf büyük yazılır. Ayrıca bu kısaltmalar arasına nokta konmaz.

TRT, PTT, DSİ, TEK, TBMM, TKİ

4- Birkaç sözcükten oluşan kurum ve kuruluş adlarının kısaltmaları, kullanılan harflere göre okunur. Kısaltmaya ek getirildiğinde ek, kısaltmanın okunuşuna göre, kesme işareti ile ayrılarak yazılır.

TRT’nin,
TDK’de,
TBMM’nin

5- Uluslararası ölçü birimlerinin kısaltmaları küçük harfle yazılır ve kendilerinden sonra nokta konmaz.

mmetre
llitre
grgram

5- Kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır.

TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
TDK (Türk Dil Kurumu)
ABD (Amerika Birleşik Devletleri)
KB (Kutadgu Bilig)
TD (Türk Dili)

6- Kuruluş, kitap, dergi ve yön adlarıyla ölçülerin dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır. Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, unvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur.

Alm. (Almanca)
İng. (İngilizce)
Kocatepe Mah. (Kocatepe Mahallesi)
Güniz Sok. (Güniz Sokağı)
Prof. (Profesör)

DİKKAT: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır.

cm’yi, kg’danmm’den, kr.un.

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısalt­manın son harfinin okunuşu esas alınır.

BDT’ye, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin

Kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır.

ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya

Kısaltmaların Yazımı Örnek Soru

Aşağıdakilerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlış yapılmıştır.

A) Marketten 500 gr. un aldık.
B) Prof. Dr. Naci Yelman bugün konferans ver
C) THY’de tüm uçuşlar iptal edildi
D) Sıla Sok. 7 no.lu evde yaşıyorum.
E) KB (Kutadgu Bilig), Türk Edebiyatı’nın en önemli eserlerindendir.

Doğru cevap A seçeneğidir. Uluslararası ölçü birimlerinin kısaltmaları küçük harfle yazılır ve kendilerinden sonra nokta konmaz.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir