"Enter"a basıp içeriğe geçin

Sözlü Anlatım Türleri

Sözlü anlatım türleri konusuna başlamadan önce anlatımın ve sözlü anlatımın ne demek olduğunu kısaca açıklayalım.

Anlatım; bir duyguyu, bir düşünceyi, bir konuyu söz veya yazı ile bildirmektir. Sözlü anlatım ise bir duygu veya düşüncenin, bir konunun, bir dilek veya isteğin dil aracılığıyla söz ile ifade edilmesidir.

Sözlü anlatım türleri şu başlıklar altında incelenir:

  • Konferans
  • Açık oturum
  • Sempozyum
  • Münazara
  • Panel
  • Forum
  • Söylev (nutuk)

Söylev (Nutuk,Hitabet)

  • Bir topluluğu etkileyip yönlendirmeyi amaçlayan coşkulu konuşmalardır.
  • Söylevler; dinleyenlerin zekâ durumlarına, hayal güçlerine, duygularına, ilgilerine göre hazırlanmaktadır.
  • Söylevi yapacak kişinin diksiyonunun iyi olması; jest ve mimiklerini, el kol hareketlerini etkili kullanması ve ses tonunu iyi kontrol etmesi gerekir.
  • Konuşmacı konuşacağı topluluğu iyi tanımalı, ne söyleyeceğini bilmelidir.
  • Söylev bir kağıttan da okunabileceği gibi, kısa notlar alan konuşmacının metne bağlı
    kalmadan, samimi ve coşkulu bir şekilde konuşması ile de olabilmektedir.
  • Söylev (Nutuk), aslında bir sözlü kompozisyon ürünüdür.

Konferans (Sözlü Anlatım Türleri)

  • Herhangi bir konuda açıklama ve öğretme amacıyla dinleyiciler karşısında yapılan
    konuşmadır.
  • Konferansı veren kişi alanında uzman olmalıdır.
  • Konuşmacı, bayağı ve argo sözler kullanmaktan kaçınmalıdır.
  • Sıkıcı konuşulmamalı, özellikle çok uzun konuşmalardan kaçınılmalıdır.
  • Konferansı tek bir kişi verir ve dinleyiciler konuşmaya dahil olmaz. Ancak konferansın
    sonunda dinleyiciler soru sorabilmektedir.
  • Konferansta bir konunun bütün yönlerinin ve ayrıntılarının verilme-sinin mümkün olmadığı unutulmamalıdır. 
  • Konferansın süresi dinleyenleri bıktırmayacak biçimde kısa; ama dinleyenlerin etkilenmesini sağlayacak bir yetkinlik ve özlülükle kullanmalıdır.
  • Konferansın amacı bilgi verme olduğu için açık ve anlaşılır bir ifade benimsenmelidir.

Konferans plânı şöyle düzenlenebilir:
1. Hitap cümlesi.
2. Konunun sunuluşu.
3. Konferansın amacı.
4. Konunun açılması ve anlatılması.
5. Sonuç.
6. Sorular ve cevaplar.

Açık Oturum

  • Geniş halk kitlelerini ilgilendiren bir konunun uzmanları tarafından bir başkan yönetiminde dinleyici grubu önünde tartışılmasıdır.
  • Konusunda uzman kişilerin bir masa çevresinde toplanarak tartışmasına açık oturum denir.
  • Ele alınan konuyla ilgili bir sonuca ulaşılmaya çalışılmaktadır.
  • Konuşmacı sayısı 3-5 arasındadır.
  • Başkanın konu hakkında bilgili olması, konuşmacılara eşit süre vermesi, tarafsız olması, konu dışına çıkılmasını engellemesi, konuşmacıları sorularıyla yönlendirerek gerektiğinde kısa değerlendirmeler yapabilmesi gerekir.
  • Başkan konuşmalar sırasında not alır ve sonunda konuşmaları özetler.
  • Bir salonda izleyici önünde ya da televizyonda izleyiciler olmadan da yapılabilmektedir.
  • Açık oturumda bir yarışma havası yoktur. Başkan, konuyu belirtir, konuşmacıları tanıtır.
  • Oturuma katılacak kişilerin konularında iyi hazırlanmış olmaları açık oturumun kalitesini artırmaktadır.

Panel (Sözlü Anlatım Türleri)

  • Toplumu ilgilendiren bir konunun, dinleyiciler önünde, sohbet havası içinde uzmanlar
    tarafından tartışılmasıdır.
  • Panel başkanı ortada olmak üzere, üyeler bir masa etrafında otururlar.
  • Panelden önce başkan ve üyeler toplanarak tartışma kurallarını belirlerler.
  • Konuşmacılar bir başkan yönetiminde konuşturulmaktadır. Konuşmacıların konuşma süresi 10-15 dakika ile sınırlıdır.
  • Resmiyetten uzak samimi bir hava vardır.
  • Başkan, konuşmaların sırasını ve süresini düzenler. Açıklanması gereken konularla ilgili sorular sorar.
  • Panel sonunda başkan tarafından dinleyicilere soru sorma ve görüşlerini açıklama imkanı verilirse panel “forum”a dönüşür.

Forum (Sözlü Anlatım Türleri)

  • Herkesi ilgilendiren bir konu üzerinde, bir başkan yönetiminde farklı gruplardan
    dinleyicilerin söz sırası alarak yaptıkları tartışmalardır.
  • Panelin devamı niteliğindedir. Panelden sonra forum yapılacaksa başkan tarafından
    dinleyicilere duyurulmalıdır.
  • Forumun sonunda başkan konuşulanları özetler.
  • Foruma davet edilen uzmanların görüşlerine de müracaat edilerek ortaya çıkabilecek yanlış anlayışların önüne geçilir.
  • Forumun en belirgin özelliğinin, sosyal bir problemin geniş kitle önünde ayrıntılarıyla tartışılması ve dinleyicilerinin tartışmada daha aktif bir şekilde rol almalarıdır.
  • Forum, açık oturum, sempozyum gibi tartışmalar basın ve halk önünde gerçekleştirilirken münazara daha çok eğitim amacıyla sınıflarda okullarda düzenlenir.

Sempozyum (Bilgi Şöleni)

  • Bir konunun çeşitli yönleri üzerinde, konunun uzmanları tarafından, bildiri hazırlanarak sunulmasıyla gerçekleştirilen tartışmalardır.
  • Diğer tartışma türlerine göre bilimsel değeri daha yüksektir.
  • Konuşmacı sayısı en fazla 6 olabilir.
  • Birkaç oturumdan oluşabilir, her oturumda başkan değişir, bazen birkaç gün sürebilir.
  • Sunulan bildiriler ve alınan kararlar bilimsel değer taşır ve bu yüzden basılarak kamuoyuna duyurulur.
  • Ciddi, bilimsel bir tavır ve açıklayıcı anlatım kullanılmaktadır.

Münazara (Sözlü Anlatım Türleri)

  • Seçilen herhangi bir konu üzerinde, farklı iki düşüncenin, bir jüri önünde ve iki grup arasında tartışılmasıdır.
  • Jüride en az 3 kişi olmalıdır.
  • Bir başkan yönetiminde gerçekleşir.
  • Diğer tartışma türlerine kıyasla bir yarışma havası içindedir.
  • Gruplar en fazla 4 kişiden oluşur.
  • Her grubun bir sözcüsü olur.
  • Sözcüler arkadaşlarını tanıtır, konunun hangi yönü üzerinde duracaklarını belirtir.
  • Katılımcılar konuşmasını bitirdikten sonra, son söz olarak sözcüler savunmalarını
    gerçekleştirir ve tartışma biter.
  • Jüri bir değerlendirme yapar ve kazananı ilan eder.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir