"Enter"a basıp içeriğe geçin

Serveti Fünun Edebiyatı (Edebiyat-ı Cedide)

Serveti Fünun Edebiyatı veya Edebiyat-ı Cedide, Recaizade Mahmut Ekrem’in liderliğinde ve Serveti Fünun dergisi etrafında gelişmeye başlamıştır. Serveti Fünun Edebiyatı Batı etkisinde gelişen bir edebiyat hareketidir.

Serveti Fünun dergisi ilk olarak adından da anlaşılacağı gibi bir bilim ve fen dergisiydi. Daha sonra Tevfik Fikret’in derginin başına geçmesiyle bir edebiyat dergisi karakteri kazanmıştır. Dergi etrafında birleşen sanatçılar tüm eserlerini bu dergide yayınlamışlardır.

Tanzimat edebiyatının ikinci döneminde doğu-batı, eski-yeni çatışması bulunmaktaydı. Bu çatışma Recaizade’nin de etkisiyle Batı edebiyatı lehine sonuçlanmıştır. Bu yüzden edebiyatımızda bir yenilik getirdiği için Serveti Fünun edebiyatına Edebiyat-ı Cedide de denmektedir.

1896-1901 yılları arasında etkili olan Serveti Fünun Edebiyatı Hüseyin Cahit Yalçın’ın Fransızcadan çevirdiği “Edebiyat ve Hukuk” isimli makalenin yayınlanmasından sonra altı haftalık kapama cezası almıştır. 2. Abdülhamit tarafından sakıncalı görünen bu makalenin yazılması sonrasında alınan ceza sonucunda dergi etrafındaki sanatçılar ayrılmaya başlamıştır.

Kapatma cezası bittikten sonra Ahmet İhsan’ın katkılarıyla tekrar yayınlanmaya başlayan Serveti Fünun dergisi edebi sanatçıları kaybettiği için eskiden olduğu gibi bir fen dergisi olarak çıkmaya devam etmiştir.

Serveti Fünun dönemi 5 yıl gibi kısa bir süre etkisini gösterse de, bu süre içerisinde oldukça etkili eserler yazılmıştır. Oldukça yoğun ve sıcak geçen bu dönem Türk edebiyatına yeni bir soluk kazandırmıştır. Gerek zihniyet, gerek tema, gerek teknik bakımından Batı tarzı bir edebiyat oluşmuştur.

Serveti Fünun Edebiyatı Genel Özellikleri

  • Serveti Fünun Edebiyatı “Sanat, sanatiçindir.” anlayışını benimsemişlerdir.
  • Edebiyat- – Cedide sanatçılarının hepsi Batı edebiyatı etkisinde eserler vermiştir. Bunun sebebi ise hepsinin Batılı tarzda eğitim olmasındandır.
  • Doğu kültürünü tamamen reddetmişlerdir. Özellikle Fransız edebiyatını örnek almışlardır.
  • Serveti Fünun edebiyatımızdaki ilk edebi topluluktur.
  • Serveti Fünun Edebiyatı şairleri aruz ölçüsünü başarılı bir şekilde kullanmışlardır. Bu dönemde sadece Tevfik’ Fikret’in “Şermin” isimli eseri hece ölçüsünde yazılmıştır.
  • Nazmı nesre yaklaştırmayı amaç edinmişlerdir. Böylece edebiyatımızdaki ilk mensur şiirler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.
  • Şiirlerde parça bütünlüğünü değil konu bütünlüğüne önem vermişlerdir.
  • Batı edebiyatında bulunan sone ve terza-rima gibi yeni nazım şekillerini edebiyatımıza getirmişlerdir.
  • Şiirde parnasizm ve sembolizm akımlarından etkilenmişlerdir.
  • Roman ve hikayede ise natüralizm ve realizmden etkilenmişlerdir.
  • Eserlerdeki dil oldukça süslü ve abartılıdır.
  • Edebiyat-ı Cedide sanatçılarına göre şiire her şey konu olabilir. Fakat dönemin baskıcı olduğunu düşündükleri için siyasi ve toplumsal olayları eserlerinde işlememişlerdir.
  • Konuları daha çok sevgi, aşk, doğa ve günlük hayattır.
  • Aynı durum romanlar içinde geçerlidir.
  • Sone, terza-rima gibi nazım şekillerinin yanında Divan edebiyatındaki müstezat nazım şeklini kendilerine göre değiştirerek “serbest” müstezat” adını verdikleri yeni bir nazım şeklini kullanmışlardır.
  • Sanatçılar bu dönemde gazete ve tiyatro gibi alanlarla pek fazla ilgilenmemişlerdir.
  • Kafiye kulak içindir anlayışı hakimdir.
serveti fünun edebiyatı

Serveti Fünun Sanatçıları

Serveti Fünun Edebiyatı sanatçılarını şairler ve yazarlar olarak ikiye ayırmak mümkündür.

Dönemin en önemli şairleri:

  • Tevfik Fikret
  • Cenap Şahabettin
  • Süleyman Nazif
  • Ali Ekrem Bolayır
  • Hüseyin Siret Özsever

Serveti Fünun döneminin en önemli yazarları:

  • Halit Ziya Uşaklıgil
  • Mehmet Rauf
  • Hüseyin Cahit Yalçın
  • Ahmet Hikmet Müftüoğlu
  • Ahmet Rasim
  • Hüseyin Rahmi Gürpınar

Serveti Fünun Edebiyatı Şairleri

Tevfik Fikret

  • Tevfik Fikrek Serveti Fünun edebiyatının ve Türk edebiyatımınız en iyi şairlerindendir.
  • Aruz ölçüsünü en iyi kullanan şairlerdendir.
  • Hece ölçüsüyle yazmış olduğu “Şermin” isimli eseri de bulunmaktadır. Bu eser çocuklara yönelik olduğu için hece ölçüsüyle yazılmıştır.
  • Batı edebiyatını benimsemesi lise yıllarındaki hocası Recaizade Mahmut Ekrem sayesindedir.
  • Türk edebiyatındaki batılılaşmanın en büyük payı Tevfik Fikret’e aittir.
  • Sanatçının sanat yaşamında iki farklı dönemi vardır. Birinci dönemde Serveti Fünun Edebiyatı tesirindeki sanat sanat içindir anlayışı hakimdir. İkinci döneminde yani 1901’den sonraki dönemde toplumsal konulara ağırlık vermiştir ve sanat toplum içindir anlayışını benimsemiştir.
  • En önemli eserleri; Rubab-ı Şikeste ( Kırık Saz ), Haluk’un Defteri, Şermin (Çocuklar için yazdığı hece ölçülü şiirlerden oluşur.)
  • Toplumsal sorunlara değindiği Sis, Tarih-i Kadim, Doksan Beşe Doğru, Han-ı Yağma, Rücu önemli eserlerdir.

Cenap Şehabettin

  • Serveti Fünun Edebiyatı şairlerinden olan Cenap Şahabettin sembolizm ve parnasizm akımlarından etkilenmiştir.
  • Şiirlerinde fazlaca istiare kullanmış ve ses ahengine dikkat etmiştir.
  • Dili süslü kullanmış, kelime oyunlarını eserlerinde bolca kullanmış ve söz sanatlarıyla bezemiştir.
  • Bir kış manzarasını anlattığı Elhan-ı Şita şiiri en ünlü şiiridir.
  • Cenap Şahabettin’e göre “Şiir, kelimelerle resim yapma işidir.”
  • Şiirlerinde aruzun farklı kalıplarını kullanmış ve daha çok karışık kalıpları tercih etmiştir.
  • Milli Edebiyat döneminde gerçekleşen dilde sadeleşme hareketine şiddetle karşı çıkmıştır.
  • En önemli eserleri; Hac Yolunda, Evrak-ı Eyyam, Tamat, Nesr-i Harp, Nesr-i Sulh, Afak-ı Irak Tiryaki Sözleri.

Ali Ekrem Bolayır

  • Servet-i Fünûn devri şairlerindendir.
  • Küçük yaşta şiir yazmaya başlamıştır. İlk şiirlerini Mirsâd, Maârif ve Malûmat dergilerinde yazmıştır.
  • 1896’da Servet-i Fünun topluluğuna katılmış ve bu dergide yayınlanan “Vasiyet” isimli şiiri ile tanınmıştır.
  • Tevfik Fikret’in, yazdığı bir makalesini değiştirmesine kızarak Edebiyat-ı Cedide’den ayrıldı.
  • Şiirinde nazmı nesre yaklaştırma, halkın hayâtını anlatma, realist şiir yazma gayreti içindedir. Üslubu ile Mehmet Akif’i de etkilemiştir.

En önemli eserleri;

  • Kasîde-i Askeriyye
  • Kırmızı Fesler (Hiciv)
  • Ruh-i Kemâl (1909)
  • Zılâl-i İtham (1909)
  • Çocuk Şiirleri (1917)
  • Ordunun Defteri (Nazım-nesir karışık millî şiirler, 1918)
  • Şiir Demeti (Çocuk şiirleri, 1925)
  • Vicdan Alevleri (1925)

Serveti Fünun Edebiyatı Yazarları

Halit Ziya Uşaklıgil

  • Edebiyatımızda realizmin ilk olgun örneklerini veren isimdir.
  • Birçok farklı türde eser verse de en çok romanlarıyla tanınır.
  • Roman tekniği oldukça gelişmiştir.
  • Romanlarında üst tabakada yer lan insanların hayatlarını ele almıştır. Buna karşın hikayelerinde ise alt tabakadan olan insanların hayatları vardır.
  • Edebiyatımızdaki romancılığın üstadı olarak kabul edilir.
  • Mai ve siyah romanı Batılı anlamdaki ilk roman örneğidir.
  • En önemli eserleri; Aşk-Memnu, Mai ve Siyah, Kırık Hayatlar, Bir Ölünün Defteri, Aşka Dair, Kâbus

Mehmet Rauf

  • Edebiyatımızdaki ilk psikolojik roman olan Eylül’ün yazarıdır.
  • Serveti Fünun Edebiyatı dönemindeki eserlerinde Halit Ziya Uşaklıgil’den etkilenmiştir.
  • Eserleri; Eylül, Ferda-yı Garam, Genç Kız Kalbi….. Pençe ( tiyatro )

 

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir