"Enter"a basıp içeriğe geçin

PARAGRAFTA ANLAM (PARÇADA ANLAM)

Paragrafta anlam dikkat etmeniz gereken en önemli Türkçe konularından biridir. Sınavlarda soruların çoğunluğu bildiğiniz üzere paragrafta anlam konusundan gelmektedir. Bu yazımızda paragrafa dair tüm detayları bulabileceksiniz.

İlk olarak paragrafta anlam sorulari ile alakalı ipuçlarını verelim:

Bütün paragraf sorularının çözümünde yararlı olabilecek birkaç ipucu:
1- Önce soru okunur.
2- Daha sonra parça (metin) okunur.
3- Parça okunurken, önemli yerlerin altı çizilir. (Önemli yer, sorunun cevabı olabilecek olan yerdir)
4- Cevap bulunurken, yazıda anlatılanlar dikkate alınmalıdır. Kendi görüş ve düşüncelerimize göre hareket edilmemelidir.
5- Doğru seçenek bulunurken yanlış seçenekler elenmelidir.

PARAGRAFTA KONU

“Bu parçada ne anlatılıyor?” sorusunun cevabını verir. Yazarın ele aldığı, üzerinde durduğu kavram, olay ya da nesnedir. Paragrafta konu cümle biçiminde değildir.

Soru tipleri:

  • Bu parça aşağıdaki sorulardan hangisine karşılık söylenmiş olabilir?
  • Bu parçada aşağıdakilerden hangisi anlatılmaktadır?
  • Bu parçada aşağıdakilerden hangisi üzerinde durulmaktadır?
  • Bu paragrafta aşağıdakilerden hangisinden yakınılmaktadır.
  • Bu paragrafta aşağıdakilerden hangisinden söz edilmektedir.

PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE (PARAGRAFTA ANLAM)

Paragrafta, yazarın okuyucuya vermek istediği mesaj, yazıyı yazma amacı ana düşünceyi verir. Paragrafa sorulan “Yazarın vermek istediği mesaj nedir, yazar niçin anlatıyor?” sorularının cevabıdır. Ana düşünce cümle biçimindedir.

Soru Tipleri:

  • Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
  • Bu paragrafta anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
  • Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmıştır?
  • Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı hangisidir?
  • Bu parçada asıl vurgulanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

PARAGRAFTA YARDIMCI DÜŞÜNCE (PARAGRAFTA ANLAM)

Ana düşünceyi açıklayan, destekleyen, kanıtlayan diğer cümleler yardımcı düşüncelerdir. Yardımcı düşünceler aynı zamanda konunun sınırlarını belirler. Bir parçada birden fazla yardımcı düşünce vardır.

Soru Tipleri:

  • Paragrafta aşağıdakilerden hangisinden söz edilmemiştir?
  • Parçada aşağıdakilerden hangisi yoktur?
  • Paragraftan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
  • Parçada kendisinden bahsedilen kişi için hangisi söylenemez?
  • Parçada aşağıdakilerin hangisinde değinilmemiştir?

PARAGRAFIN YAPISI (PARAGRAFTA ANLAM)

Giriş Bölümü

Paragrafın genellikle ilk cümlesidir. Parçanın “tanıtım” cümlesidir, diyebiliriz. Giriş cümlesinde, kendisinden önce bir cümle olduğunu düşündürecek kelimeler, bağlaç ve edatlar bulunmaz.

  • Geçmişten yararlanarak geleceğe ışık tutabiliriz. (Giriş cümlesi olabilir.)
  • Bu yazar da anlattıklarını gerçek hayattan aldığını söylüyor. (Giriş cümlesi olamaz.)
  • Bu olay çağımızın en önemli olayıdır. (Giriş cümlesi olamaz.)
  • Gençliği iyiye yönelten, insanlığı iyiye yöneltir. (Giriş cümlesi olabilir.)

Gelişme Bölümü

Düşüncenin geliştirilmesi amacıyla kurulan cümlelerden oluşur. Bu bölümde düşünceyi geliştirme yollarından yararlanılır (benzetme, tanık gösterme, karşılaştırma vb.) Gelişme

bölümündeki cümleler birbiriyle anlam ve dil bilgisi kuraları açısından bağlı olmalı, birbirini tamamlar nitelikte olmalıdır.

Sonuç Bölümü

Düşüncelerin bir sonuca bağlandığı, anlatılanların özetlendiği bölümdür.

ANLATIM BİÇİMLERİ (PARAGRAFTA ANLAM)

AÇIKLAMA

*Bilgi verme amaçlı yazılardır.

*Açık bir üslup, yalın bir dil kullanılır.

*Tanımlama,karşılaştırma ve örneklerden yararlanılır.

*Ansiklopedi, sözlük dili kullanılır.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu edebiyatımızın önde gelen sanatçılarından biridir. Roman, hikâye, anı gibi değişik alanlarda eserler vermiş olan sanatçı daha çok romanları ile

tanınmaktadır. Romanlarında önceleri kişisel konuları işleyen sanatçı daha sonra toplumsal konulara yönelmiştir.

TARTIŞMA

*Okuyucunun düşüncelerini değiştirmeyi amaçlar.

*Bir düşünceye karşı çıkma ve düşünceyi ispatlamaya çalışma vardır.

*Soru cümleleri sıkça kullanılır.

Yazının başlığı “Doğa mı, Endüstri mi?” de olabilirdi. Bir yeğleme söz konusu olsaydı hangisini seçerdiniz siz? Bana sorulsa, “Doğa” derdim hiç duraksamadan. Tutuculuk mu bu?

Böyle düşünenler de çıkabilir. Endüstrileşmeye karşı çıkmıyorum ben, endüstrinin doğa zararına gelişmesine karşı çıkmıyorum. Buna tutuculuk diyeceklerse varsın desinler.

BETİMLEME

*Amaç anlatılanları okuyucunun gözünde canlandırmaktır.

*Sözcüklerle resim yapmaktır.

*Duyularla ilgili ayrıntılardan yararlanır.

Güneşin altında göz kamaştırıcı pırıltılarla yanan deniz, ta uzaklarda açıklı koyulu

gölgelere bürünen Midilli Adası’na kadar uzanıyor, bunun sağ yanından geçerek, ufukta sisler içinde gökle birleşiyordu. Kazdağı’nın körfeze kadar yaklaşan eteklerini sayılamayacak kadar çok, her biri başka renk ve biçimde, irili ufaklı dağlar ve tepeler çeviriyordu.

ÖYKÜLEME

* Bir olay ya da durumu; yer,zaman ve kişiler çerçevesinde anlatır.

***Betimlemeyi bir fotoğraf karesine, öykülemeyi kamera kaydına benzetebiliriz.

Betimlemede bir fotoğrafta görülebilecek görseller tarif edilir: Yağmur yağıyordu, yeşil bir ormandı, kırmızı çizmeleri vardı… Öykülemede ise bir video görüntüsü gibi zaman ilerler, kişiler konuşur ya da hareket eder, olaylar vardır.

***Öykülemenin içinde betimleme yer alabilir.

Nuran’ın gitmesiyle zihni hayatı durmuş gibiydi. Sanki genç kadın bu mazi rüyasının bütün canlı ve güzel taraflarını beraberinde götürmüş, yerinde tıpkı Mümtaz’ın hayatı gibi bir kül yığını kalmıştı. O kadar dikkatle hazırladığı, beraberinde yaşadığı kahramanlar, bir daha dirilmelerine imkân olmayan gölgeler, sıska ve cansız kuklalar olmuşlardı.

DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI (PARAGRAFTA ANLAM)

Tanımlama

  • “Bu nedir?” sorusunun cevabını veriyorsa tanım cümlesidir.
  • Öznel ya da nesnel olabilir.
  • İnsan beyninin dayanağıdır kitap.Önce kültür birikiminin saklayıcısı,sonra yaşanan kuşakların oluş halindeki düşünce, duyuş ve görüşlerinin yayılmasını sağlayan araçtır.

Karşılaştırma

  • En az iki varlığın,kavramın ya da düşüncenin benzerliklerini ve karşıtlıklarını ortaya koymaktır.
  • Karşılaştırma paragraflarında genellikle “ise, de, gibi, kadar, en” gibi sözcükler kullanılır.
  • Bir romanın kitap olarak okunması ile filminin izlenmesi arasında büyük farklar oluyor.

Örneklendirme (Örnekleme)

  • Ana düşünceyi belirginleştirmek için konuyla İlgili örnek vermektir.
  • Renklerin insan psikolojisi üzerinde bazı etkileri olduğu belirlenmiştir. Örneğin beyaz, açık sarı insanı dinlendirir; pembe, mavi canlandırır; mor, kahverengi gibi koyu renkler yorar, karamsarlaştırır.

Tanık Gösterme (Alıntılama)

  • Savunulan görüşün desteklenmesi için alanında yetkin kişilerin görüşlerinden alıntı yapmaktır.
  • Jan Paul Sartre şöyle der: “İnsan bazı şeyleri söylemeyi seçtiği için yazardır.” Bu görüşe katılmamak mümkün mü? Söz sanatçısı dediğin, herkesin söylemek isteyip de söyleyemediği sözleri, kendine özgü biçimler arasından seçerek söyleyivermeli ve okuyucuya : “Benim söylemek istediğimden daha güzel” dedirtmeli.

Benzetme

  • Anlatıma güzellik ve güç katmak için aralarında anlam ilgisi bulunan iki varlık ya da kavramın yakıştırılmasıdır.
    • Genellikle “gibi, sanki, andırıyor, tıpkı” gibi ifadelere yer verilmektedir.
  • Ovadan bakınca çelikten dev bir testere ağzını andıran tepeler, yaz kış ışıldıyordu.
    • Bembeyaz bulutlar pamuk tarlalarını andırıyordu.

Sayısal Verilerden Yararlanma

Bir düşünceyi kanıtlayabilmek için anlatılanlarla ilgili istatistiksel bilgileri, anketleri, araştırmaları, sayısal verileri yazı içinde aktarmaktır.

Son yıllarda, zarar gören orman alanları hızla genişlemiştir. Örneğin,1982’de Almanya’daki ormanların % 8’i çevre kirliliğinden etkilenmişken bu rakam 1984’te % 50’ye yükselmiştir.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir