"Enter"a basıp içeriğe geçin

İsim Tamlaması Konu Anlatımı

En az iki ismin bir araya gelerek, çeşitli yönlerden birbirini tamamladığı söz öbeklerine isim tamlaması denir. İsim tamlamalarında iki unsur bulunur. Bunlar tamlayan ve tamlanandır. Tamlayan, bazı istisnalar hariç her zaman başta gelir. Tamlanan ise tamlayandan sonra gelir.

İsim tamlamasında asıl unsur tamlanandır. Vurgu ise tamlayandadır.

Ad tamlaması çeşitli ekler kullanılarak yapılmaktadır. Bu eklere tamlama ekleri denir. Tamlama ekleri de 2 adettir. Bunlar tamlanan eki ve tamlayan ekidir.

Tamlayan Ekleri ( İlgi Hali ): -ın, -in, -un, -ün, -nn, -nin, -nun,nün

Tamlanan Ekleri ( İyelik Ekleri ): -ı, -i, -u, -ü, -sı, -si, -su, -sü

Tamlayan bazı durumlarda ek almayabilir. Fakat tamlanan daima iyelik ekini alır.

Tamlamalarda ek alıp almama durumlarına göre gruplara ayrılmıştır. Dört çeşit ad tamlaması vardır:

  • Belirtili Ad Tamlaması
  • Belirtisiz Ad Tamlaması
  • Takısız Ad Tamlaması
  • Zincirleme Ad Tamlaması

Belirtili İsim Tamlaması

Tamlayan ve tamlananın ek aldığı isim tamlamalarıdır. Belirtili ad tamlaması oluşabilmesi için en az iki isim olmak zorundadır.

  • ev-in bahçe-si
  • bahçe-nin kapı-
  • kader-in cilve-si
  • aile-nin büyüğ-ü
  • yol-un kenar-ı
  • köpeğ-in tasma-
  • ağac-ın gövde-si

DİKKAT: İsim tamlalarının tamlayanı “zamir” olabilir. “Ben” ve “biz zamirlerinde tamlama ekleri “-im ve -imiz şeklinde olur.

biz-im evimiz, o-nun elbisesi,

Belirtsiz İsim Tamlaması

Tamlayanın ilgi ekini almadığı, tamlananın iyelik ekini aldığı isim tamlamasıdır.

Antalya’nın yaz akşamları mükemmeldir.

Büyüyünce hazine avcısı olmak istiyormuş.

Diktiğimiz fidana can suyu dökelim.

Çantamdaki parfüm şişesi kırılmış.

Belirtisiz isim tamlamasında tamlananda bulunan isme sorulan “Ne?” sorusuna tamlayandaki isim cevap verir. İyelik eki almış sözcüklere “Ne?” sorusunu yönelterek onları tespit edebilirsiniz.

cami avlusu → ne avlusu → cami avlusu
lavanta kokuları → ne kokuları → lavanta kokuları
ayak sesi → ne sesi → ayak sesi

Zincirleme İsim Tamlaması

Bazen tamlayanın, bazen tamlananın, bazen de her ikisinin de bir ad tamlaması olmasıyla oluşan tamlamalardır. Bir söz öbeğinin zincirleme isim tamlaması olması için içerisinde en az bir tane ad tamlaması olmalıdır.

Meral’ın çantasının sapı kopunça içindekiler yere dağıldı.

Sinema salonunun kapısı açık kalmış

Aliye teyzenin oğlu, üniversiteyi kazanmış.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir