"Enter"a basıp içeriğe geçin

Fiil Çekim Ekleri

Eylem kök ya da gövdelerine eklenerek onlara zaman, dilek ve kişi anlamı katan eklere fiil çekim ekleri denir. Bu ekleri alan fiillere de çekimli fiil denir.

Kip Ekleri (Fiil Çekim Ekleri)

Kipler, haber ve bildirme kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.

Haber Kipleri

Zaman eklerinin hepsine haber kipleri denir. Haber kipleri şunlardır:

Öğrenilen Geçmiş Zaman

Fiillere –mış, – miş, -muş, -müş ekleri getirilerek sağlanır.

Evleri yanmış. ( başkasından duyma)

Seni sormuşlar. ( başkasından duyma)

Aaa! Çorabım kaçmış. ( sonradan farkına varma)

Görülen Geçmiş Zaman

Eylemlere “dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, tü“ ekleri getirilerek yapılır. Anlatan kişi harekete bizzat tanık olmuştur, eylemi görmüştür.

Ayşe de bizimle geldi.

Şimdiki Zaman

Eyleme –yor eki getirilerek yapılır. Fiil ile anlatış aynı zamanda gerçekleşir.

Çocuklar yine kavga ediyor.

DİKKAT: -makta, -mekte eki de eyleme şimdi zaman anlamı katar.

Lütfen sessiz olun şu an ders çalışmaktayım.

Geniş Zaman

Fiillere –r, -ar, -er ekleri getirilerek yapılır.

Her sabah yürürüm.

DİKKAT: Geniş zamanın olumsuzu –maz, -mez ekiyle yapılır. Ancak 1. tekil ve 1. Çoğul çekimlerinde –me, -ma şeklini alır.

Gelirsiniz – gelmezsiniz

Yaparım – yapmam

Dilek Kipleri

Eylemin gerçekleşmesini ya da gerçekleşmemesini dilek, istek, gereklilik veya emir kavramları içerisinde belli bir zaman anlamı taşımadan veren kiplerdir.

Dilek-Şart / Koşul Kipi

Fiillerin kök ya da gövdelerine –se, -sa eki getirilerek yapılır.

Ah şu sınavı bir kazansam! (istek)

Yaramazlık yaparsan bir daha seni getirmem (koşul)

İstek Kipi

Eylem kök ya da gövdelerine –e, -a eki getirilerek yapılır.

Seninle yine görüşelim.

Gereklilik Kipi

Eylem kök ya da gövdelerine –malı, -meli eki getirilerek yapılır.

Şimdiye eve varmış olmalı. (olasılık, ihtimal)

Emir Kipi

Eylemin gösterdiği hareketin emir biçiminde yapılması gerektiğini ifade eder. Eki yoktur.

Söyle yanıma gelsin (3. Tekil kişi emir eki)

İçeri giriniz. (2. Tekil kişi emir eki)

Kişi Ekleri (Fiil Çekim Ekleri)

Çekimli fiillerde eylemi yapanı ya da durumun, oluşun içinde olanı belirten eklerdir.

Çalışıyor-um

Çalışıyor-sun

Çalışıyor

Çalışıyor-uz

Çalışıyor-sunuz

Çalışıyor-lar

DİKKAT

İyelik ekleriyle şahıs eklerini karıştırmamak gerekir. İyelik ekleri isimlere ve isim soylu sözcüklere eklenir. Benim, senin, onun, bizim, sizin ve onların zamirleriyle ilgilidir.

Kişi ekleriyse fiillere eklenir. Ben, sen, o, biz, siz ve onlar zamirleriyle ilgilidir.

“O tarihte ilk kitabım satışa sunuldu” cümlesindeki kalın yazılan sözcüğün aldığı ek, “benim” zamiriyle alakalı olduğu için iyelik ekidir.

“Kendime yeni bir cep telefonu alayım.” Cümlesindeki eylemin aldığı ek “ben” zamiriyle ilgili olduğu için kişi ekidir.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir