"Enter"a basıp içeriğe geçin

Edatlar Konu Anlatımı

Edatlar, tek başına anlamı olmayan, kendinden önceki cümleyle bir bağlantı kuran ve anlam kazanan sözcüklerdir. Edatların görevi cümle içerisinde anlam ilgisi kurmaktır. Kurduğu anlam ilgisi sayesinde cümlenin parçası olurlar.

Edat, sözcükler arasında benzerlik, eşitlik, yön, araç, neden, amaç gibi anlam ilgileri kurar. Edatlar, diğer kelimelerle birleşerek cümle içerisinde sıfat veya zarf görevini üstlenebilirler.

Türkçede Kullanılan Başlıca Edatlar

Türkçede kullanılan başlıca edatlar şunlardır: 

  • gibi
  • ile
  • için
  • göre
  • diye
  • a/e karşı
  • a/e karşın
  • yana
  • kadar
  • a/e doğru
  • başka
  • üzere
  • beri
  • ötürü
  • değil
  • doğru
  • a/e rağmen
  • sanki
  • dolayı
  • yalnız
  • la/le

Şimdi bu edatları cümle içinde kullanarak daha iyi anlaşılmasını sağlayalım:

ÖRNEKLER

  • Cennet gibi yurdumuz var. (benzerlik)
  • Zil çaldığı gibi dışarı çıktık. (tezlik)
  • Kapıyı anahtarla açmış. (araç)
  • Trafiğin açılması ile işe yetişebildim. (araç)
  • On beş gün için yurt dışına çıkacakmış. (süre)
  • Çocukları için her fedakârlığı yapardı. (uğruna, yoluna)
  • Okula gitmek üzere evden çıktı. (amaç)
  • Teşekkür etmek üzere sahneye çıktı. (amacıyla)
  • Kilo vereyim diye diyet yapıyorum. (amaç)
  • Ay kadar parlak bir yüzü vardı. (benzerlik)
  • Hiç kimseyi senin kadar sevmedim. (karşılaştırma)
  • Bu soruyu ancak sen çözebilirsin. (sadece)
  • Seni ancak haftaya arayabilirim. (en erken)
  • Eve doğru giderken ona rastladım. (yönelme)
  • Akşama doğru buralar sakinleşir. (zaman)
  • Beşiktaş, Galatasaray’a karşı oynayacak. (rakip olma)
  • Güneşe karşı yavaş yavaş yürüyorduk. (yön)
  • Artık kaçmaktan başka çaremiz kalmadı. (dışında, haricinde)
  • Benden başka herkes maça gitmiş. (dışında, hariç)
  • Oğlundan başka bir de kızı var halamın. (ayrıca)
  • Bana göre bu iş olmayacak. (görelik)
  • Sana göre hangimiz suçlu? (kanaat, görüş)
  • Boyuna göre ayakları çok küçüktü dayımın. (orantı kurma)
  • Çalışmadığından ötürü kaybetti. (neden / sebep)
  • Bu küslük sonsuza dek sürmez herhalde. (eylemin sona ereceği zaman)
  • Trafikten dolayı sınava geç kaldım.
  • Yağmur geceye dek devam etti. (zaman)
  • Yüreğim tek senin için atıyor. (sadece)
  • Zor günümde bir o vardı yanımda. (sadece)

Edat İle İlgili Bazı Uyarılar

  • “İle” sözcüğü hem edat hem de bağlaç olarak kullanılabilir. Cümlede “ile” yerine “ve” kullanılabiliyorsa bağlaç, kullanılamıyorsa edattır.

 Asım ile Ferhat sinemaya gitti. (”İle” yerine ”ve” gelebilir. Bağlaç olarak kullanılmıştır.)

Bu çalışma ile sonuç alınmaz. (”İle” yerine ”ve” getirilemez. Edat olarak kullanılmıştır.)

  •  “Yalnız” kelimesi isim, sıfat, zarf bağlaç ve edat olarak kullanılabilen bir kelimedir. Bu yüzden dikkat edilmelidir.

“Yalnız” kelimesi, yerine “ama, fakat” sözcüğünü getirebiliyorsak bağlaçtır.

Dün seni çok bekledim; yalnız sen gelmedin. (yalnız=ama > bağlaç)

“Yanında başkaları bulunmayan, tek başına olan” anlamı taşıyorsa isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılmıştır.

Ankara’ya yalnız bir hayat sürmeye geldim. (sıfat)

Oğlu askere gidince kadıncağız yalnız kaldı. (zarf)

Ben, doğduğumdan beri yalnızım.

  •  “Ancak” kelimesi, yerine “ama, fakat” getirilebiliyorsa bağlaç olur.

 Bu leke ancak çamaşır suyuyla çıkar. (ancak = sadece anlamında kullanıldığı için edattır)

Onunla giderim ancak fazla kalamam. (ancak = ama, fakat anlamında kullanıldığı için bağlaçtır)

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir