"Enter"a basıp içeriğe geçin

Anlamlarına Göre Fiiller

Anlamlarına göre fiiller konusunu üç başlık altında incelememiz mümkündür. Türkçede fiilleri, anlamlarına göre iş, oluş ve hareket bildiren fiiller olmak üzere üç grupta incelenebilir.

Konuya geçmeden önce anlamlarına göre fiilleri sınıflandırırken bir konuya özellikle dikkat edilmelidir. Anlamlarına göre fiillerin sınıflandırılması ile yapılarına göre fiillerin sınıflandırılmasını karıştırmamak gerekir. Fiillerin anlam özeliklerini belirlerken herhangi bir eke bakılmaz.

İş (Kılış) Fiilleri

İş fiillerinde yapılan iş öznenin kendi iradesiyle gerçekleşir ve bir nesneyi etkiler. Bu fiillerde mutlaka işten etkilenen bir nesne bulunmaktadır.

İşi yapanı, yani özneyi bulmak için fiile “kim, ne” sorularını sorarız. Alınan cevaba göre işten etkilenen bir varlığının olup olmadığını öğrenmek için yine fiile “neyi, kimi” sorularını sorarız. Eğer bu soruya bir cevap bulursak, cümlemizdeki fiil, iş fiilidir.

cevaplamak, atmak, çalmak, kapatmak, dinlemek, fırlatmak, bilmek, görmek, satmak, temizlemek, getirmek, söylemek, seçmek, kırmak, çarpmak, beslemek, göndermek, silmek, öldürmek, bulmak, dikmek, kesmek

Yukarıdaki fiiller iş (kılış) fiillerine örnek olarak verilebilir.

  • İçeri girdikten sonra şapkasını fırlattı.
  • Çok sinirliydi, telefonu yüzüme kapattı.
  • Dün gece rüyamda okul birincisi olduğumu gördüm.
  • Yaptığı tüm yanlışları bir bir ona söyledim.
  • Hırsızlar evden yüklü miktarda para çalmış.
  • Ali dün beni iki kez aramış.

Durum Fiilleri

Fiillerin anlam özellikleri konusunda bir diğer başlığımız durum fiilleri. Durum fiillerinde de durum iş fiillerindeki gibidir. Özne işi kendi iradesiyle yapar. Fakat arada önemli bir fark vardır, Durum fiillerinde nesne yoktur. Yani fiile sorulan “neyi, kimi” sorularına hiçbir zaman cevap bulamayız.

Durum fiilleri öznenin süreklilik gösteren durumunu bildirir. Kısacası bir durumu ifade eden fiiller durum fiilleridir.

gülmek, uyanmak, çıkmak, gitmek, yatmak, uzanmak, yürümek, ağlamak, oynamak dinlenmek, susmak…

Yukarıdaki fiiller durum fiillerine örnek olarak verilebilir.

Çocuk tek başına parkta oynuyordu.

Tüm işlerimi hallettikten sonra biraz uzandım.

Gece geç yattığım içim sabah uyanamadım.

Oluş Fiilleri

Anlamlarına göre fiiller konusunda son başlığımız oluş fiilleri. Oluş fiilleri öznenin kendi iradesi dışında gerçekleşen değişimleri bildiren fiillerdir. Bu fiillerde bir değişim mevcuttur ve bu değişim belirli bir zaman içerisinde gerçekleşir.

yaşlanmak, uzamak, büyümek, solmak, sararmak, küflenmek, bayatlamak, erimek, zayıflamak, olgunlaşmak,pişmek, körelmek, soğumak…

Meyvelerimiz daha yeni olgunlaştı.

Sabahtan beri bir şey yemedim, bayağı acıkmışım.

Doktorun verdiği tavsiyelerle beş kilo zayıfladı.

Havalar bu mevsime göre baya soğudu.

Görmeyeli ne çok büyümüşsün.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir