"Enter"a basıp içeriğe geçin

Anlamına Göre Fiiller Konu Anlatımı

Anlamına göre fiiller 3 gruba ayrılır. Bunlar iş fiil, durum fiil ve oluş fiildir.

Türkçenin en derin konularından biri olan fiillerin anlamlarına göre sınıflandırılmaları, yapılarına göre sınıflandırma ile karıştırılmamalıdır. Anlamlarına göre fiiller belirlerken, aldıkları eklere vs. bakılmaz. Fiillerin doğasında bir hareket anlamı olmakla birlikte, bu hareketin üç yönünden hangisine ait olduklarını belirlemek gerekir. Bunu yapmak için fiillere bazı sorular sorulabilir; fakat aslında her fiilin anlamı üzerinde düşünüldüğünde hangi hareketi ifade ettiği kolayca bulunmaktadır.

İŞ (KILIŞ) FİİLLERİ

Bir işi, bir hareketi anlatan fiillere iş (kılış) fiili denir. Bu fiillerin anlattığı işi kendi isteğiyle, iradesiyle yapan bir kişi (özne) ve bu işten etkilenen bir varlık (nesne) vardır.

DİKKAT: Bu fiiller “neyi, kimi?” sorularına yanıt verirler. Başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamlıdırlar.

Çocuk kalemini yere attı. (Neyi attı? Kalemi (onu) attı.)

Babası arabasını sattı (Neyi sattı? Arabasını (onu) sattı.)

Kadının kızı bulaşıkları hemen yıkadı. (Onu yıkadı)

Bu şarkıyı güzel söylüyor. (Onu söylüyor)

Kömürü sobada yaktı. (Onu yaktı.)

Bozulan radyoyu tamir etti. (Onu tamir etti)

Koltukları eski yerine aldı.

Gazeteyi yere attı.

Şapkasını evde unuttu.

DURUM FİİLLERİ

Anlamına göre fiiller konusunun bir diğer başlığı durum fiilleridir. Varlığın durumunu anlatan fiillere durum fiili denir. Bu fiillerin anlattığı işi kendi isteğiyle, iradesiyle yapan bir kişi (özne) vardır ama bu işten etkilenen bir varlık (nesne) yoktur.

DİKKAT: Bu fiiller “neyi, kimi?” sorularına yanıt vermezler. Başına “onu” sözcüğünü getirdiğimizde anlamsızdırlar.

Bugün erken uyuyacağım (Neyi uyuyacağım ?)

Parkta oyun oynadık.

Ormanda kuşlara bakıyordu.

Çocuklar toprakla oynuyordu.

Kız ağaçtan düştü.

Okulda etkinlik vardı.

İneklere yem verdik.

Arabaya çocuğu ile bindi.

OLUŞ FİİLLERİ

Varlığın kendi isteği, iradesi dışında gerçekleşen değişiklikleri anlatan fiillere oluş fiili denir.

Bu sene ağaçların yaprakları erken sarardı.

Kız kardeşi çok büyümüş.

Domatesler çürümeye başladı.

Bahar bitince çiçekler solmaya başladı.

Kullanılmayan eşyaların demirleri paslanmış.

Hayli yaşlanmıştı.

Yol kenarındaki otlar uzadı.

Dolapta unutulan ekmekler küflenmişti.

İki gündür yenmeyen ekmek bayatlamış.

Elektrik gidince dolaptaki etler bozuldu.

Ektiği tohumlar yeşermeye başladı.

Keserin’in ağzı kördür.

Ekmek bu saatte pişmiştir.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.